τΜε την ευκαιρία της ανάρτησης για την ταινία L' Age De Raison
μου ήρθε να γράψω κάτι για τον Ζαν-Πωλ Σαρτρ, που και πολύ μου αρέσει και λίγο έως αρκετά έχω διαβάσει και έτσι κι έτσι, να είμαι ειλικρινής, αντιλαμβάνομαι μερικά από τα κείμενά του. Αλλά τα ξαναδιαβάζω και το παλεύω.
Σκέφτηκα λοιπόν να γράψω λίγα πράγματα, για τον άξιο αυτό διανοητή, που οφείλω να ομολογήσω, έχει κατευθύνει πολλές φορές τις αποφάσεις μου και τα δρώμενά μου.Τελικά όπως πάντα, με συνεπήρε και τα λίγα έγιναν πολλά, πάρα πολλά. Διαβάστε όσα αντέχετε, πάντως αξίζει πραγματικά πάντα να διαβάζει κάποιος Sartre και για τον Sartre
Ο Ζαν-Πωλ Σαρτρ -, ολόκληρο: Jean-Paul Charles Aymard Sartre- γεννήθηκε στο Παρίσι στις 21 Ιουνίου 1905 και πέθανε πάλι στο Παρίσι στις 15 Απριλίου 1980, ήταν Γάλλος φιλόσοφος και λογοτέχνης, γνωστότερος εκπρόσωπος του υπαρξισμού. Θεωρούσε ότι οι διανοούμενοι πρέπει να... παίζουν ενεργό ρόλο στην κοινωνία και ο ίδιος υπήρξε ένας στρατευμένος καλλιτέχνης στηρίζοντας τις αριστερές πολιτικές επιλογές του με τη ζωή του και το έργο του.
Φοιτητής ακόμα στην περίφημη École Normale Supérieure. βρέθηκε περιτριγυρισμένος από τον ανθό την γαλλικής διανόησης, ο Σαρτρ έγινε πολύ δημοφιλής και ανέπτυξε την επαναστατική του φύση. Πήρε τελικά το πτυχίο φιλοσοφίας το 1929. Λίγο πριν είχε συναντήσει τη Σιμόν ντε Μπωβουάρ, την κατοπινή ισόβια σύντροφό του.
Διάσημος αργότερα, απολαμβάνει εξαιρετική επιτυχία και κυριαρχεί στα γαλλικά γράμματα. Ιδρύει το περίφημο λογοτεχνικό περιοδικό "Μοντέρνοι καιροί" (Les Temps modernes), όπου γράφουν εκτός από τον ίδιο η Σιμόν ντε Μπωβουάρ, ο Μερλώ-Ποντύ και ο Ρεϊμόν Αρόν και διαδίδει τις ιδέες του μέσα από αυτό. Στο εκδοτικό σημείωμα του πρώτου τεύχους μάλιστα θέτει το θέμα της ευθύνης των διανοούμενων καθώς και της στρατευμένης λογοτεχνίας.
Η δημοτικότητα που απολαμβάνει είναι τεράστια: όταν στις 29 Οκτωβρίου 1945 προσκαλείται από έναν σύλλογο σε μία μικρή αίθουσα του Σεν Ζερμέν ντε Πρε για να κάνει διάλεξη με τίτλο "Ο υπαρξισμός είναι ένας ανθρωπισμός" ("L'existentialisme est un humanisme") συνωστίζεται τόσος κόσμος, που επικρατεί το τέλειο πανδαιμόνιο.
Ο υπαρξισμός έχει πλέον γίνει μόδα.
Αριστερός αλλά αντίθετος με τις σταλινικές μεθόδους, για να υποστηρίξει τις απόψεις του δε θα διστάσει να συμμετέχει στην ίδρυση ενός πολιτικού κόμματος με την ονομασία "Rassemblement démocratique révolutionnaire" (Επαναστατική Δημοκρατική Συσπείρωση).
Συμμετέχει ενεργά στα γεγονότα του Μάη του '68 στους δρόμους, στα αμφιθέατρα καθώς και στα μέσα ενημέρωσης.
Ο υπαρξισμός
Ενώ άλλοι φιλόσοφοι θεωρήθηκαν θεμελιωτές του υπαρξισμού, ο Σαρτρ ήταν αυτός που τον έφερε στο προσκήνιο και δημιούργησε το ομώνυμα γαλλικό κίνημα, υποστηρίζοντας και εικονογραφώντας τις ιδέες του με πληθώρα έργων από διαφορετικά λογοτεχνικά είδη. Ο Υπαρξισμός (existentialisme) είναι το κίνημα της σκέψης που προέβαλε την ύπαρξη (existence) σε αντιπαραβολή και αντίθεση με την ουσία (essence). Η τελευταία αντιμετωπίστηκε ως απατηλό δημιούργημα του φιλοσοφικού στοχασμού που παρέβλεπε μέχρι τότε το άμεσο και οδυνηρό δεδομένο της ύπαρξης. Ο Σαρτρ ανέφερε χαρακτηριστικά με παιγνιώδες ύφος στα γαλλικά «η ύπαρξη προηγείται της ουσίας» («L’existence précède l’essence»).
Συνοψίζοντας τελείως επιγραμματικά τα βασικά σημεία της θεωρίας του, ο Σαρτρ υποστήριξε την ανυπαρξία του θείου και τη δυνατότητα ελεύθερης επιλογής του ατόμου. Είπε για τον άνθρωπο πως «είναι καταδικασμένος να είναι ελεύθερος» και τον έφερε αντιμέτωπο με τις πράξεις του, αποδίδοντάς του την αποκλειστική ευθύνη για αυτές. Άλλωστε θεωρούσε ότι ανεξαρτήτως των συνθηκών καθένας κρίνεται μόνο από τις πράξεις του, που επιπλέον είναι και μη αναστρέψιμες. Εξάλλου η -συχνά εφιαλτική- κρίση των άλλων μόνο σε αυτές μπορεί να βασιστεί και όχι στις προθέσεις ενός ατόμου.
Ως ιδανικό τίθεται η ελευθερία επιλογής της δράσης και η ανάληψη της ευθύνης που αναλογεί σε κάθε άνθρωπο.
Η πρωτοτυπία του, σύμφωνα με τη Σιμόν ντε Μπωβουάρ ήταν το εξαιρετικό βάρος που έδινε στην πραγματικότητα, παρόλο που παραδεχόταν ταυτόχρονα την τρομερή ανεξαρτησία της συνείδησης.
πιστός στις απόψεις του απέρριψε
την παρασημοφόρηση από το γαλλικό Τάγμα της τιμής Légion d'honneur (1945)
την έδρα στο Κολέγιο Γαλλίας (Collège de France)
δεν παρέλαβε
το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, που του απονεμήθηκε το 1964.
Η απόρριψη αυτή έβλαψε το κύρος του θεσμού Νόμπελ περισσότερο από ό, τι Σαρτρ.
Συνεχίζει να προκαλεί όταν προεδρεύει μαζί με τον Μπέρτραντ Ράσελ στο "δικαστήριο Ράσσελ", ένα φανταστικό αυτοδιορισμένο δικαστήριο, αποτελούμενο από διανοούμενους διαφόρων εθνικοτήτων, με κατηγορητήριο κατά της Αμερικής για εγκλήματα πολέμου στο Βιετνάμ.
δυστυχώς πέθανε κι εγώ ΔΕΝ αισθάνομαι καλά τελευταία
διαβάστε
- Αφιέρωμα στον Σαρτρ της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας
- Φαλίδα, Εφη: Ξαναδιαβάστε τον Σάρτρ
- Βώκος, Γιώργος: Zαν-Πολ Σαρτρ,Δημόσιος και απολύτως μόνος
βιβλιογραφία του Jean-Paul Sartre
2 σχόλια:
Αγαπητέ "ναυαγέ εν αιθρία" ο Σάρτρ παρά το σπουδαίο συγγραφικό του έργο θεωρούσε τον Μαρξισμό " τη φιλοσοφία των καιρών μας". Αν και ποτέ δεν έγινε επίσημα μέλος του Κ.Κ.Γαλλίας επέκρινε την στάση του (Κ.Κ.Γ.)κατά την σταλινική περίοδο. Γι'αυτό και οι κυριότεροι πολέμιοί του ήταν οι Χριστιανοί και οι Σταλινικοί. Υποστήριζαν ότι ο Σάρτρ δίνει όλο το βάρος στην υποκειμενικότητα και αποξενώνεται από την κοινωνία. Κορυφαίο βιβλίο του "Ο Υπαρξισμός είναι ένας ανθρωπισμός" αναφέρει την φράση του Ντοστογέφσκυ, ότι άν δεν υπήρχε Θεός θα επιτρέπονταν τα πάντα. Με άλλα λόγια δεν υπάρχει τίποτα το προκαθορισμένο, ο άνθρωπος είναι ελεύθερος, ο άνθρωπος είναι ελευθερία. Είμαστε ασυγχώρητα μόνοι.
Αγαπητέ "ναυαγέ εν αιθρία".
Εξαιρετικές οι φιλοσοφικές σου αναζητήσεις. Χαίρομαι ιδιαίτερα για το "πνεύμα σου" και το blogs σου. Εύχομαι τα καλύτερα για το 2011.(κομματάκι δύσκολο)
Γερ. Θεοφιλάτος
φίλτατε Γεράσιμε, εξαιρετικό το σχόλιο σου, πράγματι ο Σαρτρ αποτελούσε ένα είδος ταμπού για τους σταλινικούς και περισσότερο για τους χριστιανούς, ευελπιστώ να πέσω κι εγώ στην ίδια δυσμένεια (φυσικά αστειεύομαι - το μέγεθος του φιλόσοφου είναι τεράστιο, τουλάχιστον για τα δικά μου μικρά δεδομένα). Πράγματι είμαστε ασυγχώρητα μόνοι και στην πρόαταση αυτή, αυτό που με ενοχλεί είναι το "ασυγχώρητα", μήπως θα μπορούσαμε, ίσως δηλαδή να ....
σε ευχαριστώ που σχολίασες τα γραφόμενα μου και πρόσθεσες τις σκέψεις σου
αντεύχομαι ομοίως
ναυαγός εν αιθρία
Δημοσίευση σχολίου